Pięć mitów o ZUS i polisach: mit kontra fakt

Największe luki w ochronie nie biorą się z braku polisy. Biorą się z założenia, którego nikt nie sprawdził. Dlatego zebrałem pięć takich założeń i do każdego dołożyłem źródło. Stawki i zasady podaję według stanu na 30.10.2026.

Mit 1: na L4 dostaję całą pensję

Podstawa to nie pensja brutto. ZUS odejmuje od niej 13,71% składek, a od zasiłku płatnik pobiera jeszcze zaliczkę na podatek. Załóżmy, że zarabiasz 7000 zł brutto. Podstawa to 6040,30 zł, a 80% z niej daje 4832,24 zł przed podatkiem. W porównaniu z pensją brutto brakuje więc ponad 2100 zł, a rata i czynsz nie robią przerwy.

Zasiłek równy całej podstawie jest wyjątkiem: dotyczy wypadku w drodze do pracy albo z pracy, ciąży oraz zabiegu dawcy komórek, tkanek i narządów. Pełne wyliczenie krok po kroku jest w tekście Ile dostanę na L4.

Mit 2: partner bez ślubu dostanie rentę rodzinną

Dzieci takie prawo mają, o ile spełniają warunki wieku: do 16 lat, a gdy się uczą, do 25 lat. Partner zostaje bez renty, nawet jeśli przez lata prowadziliście wspólne gospodarstwo. Jeśli nie chcecie brać ślubu, ten brak da się częściowo domknąć polisą na życie, na której wskazujesz uposażonego. Ile wynosi renta rodzinna dla tych, którzy do niej mają prawo, opisuję w tekście Renta rodzinna: ile wynosi.

Mit 3: przedsiębiorca na L4 jest tak samo zabezpieczony jak pracownik

Bez zgłoszenia nie ma zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego ani zasiłku opiekuńczego. Dochodzi do tego ulga na start: w tym czasie składka chorobowa nie jest naliczana, więc ubezpieczenia też nie ma.

Jest też dobra wiadomość. Gdy chorobowe jest opłacane i minęło 90 dni, ZUS płaci zasiłek od pierwszego dnia niezdolności do pracy, a nie od 34. jak u pracownika. Według tabeli ZUS na 2026 rok składka chorobowa od podstawy 5652 zł to 138,47 zł miesięcznie. Zestaw składek z chorobowym wynosi 1926,76 zł, bez niego 1788,29 zł. Kto dopiero co założył firmę i chce policzyć swój przypadek, znajdzie szczegóły w tekście L4 na działalności gospodarczej.

Mit 4: szkoła ubezpieczyła dziecko, więc trzeba się zapisać

Ważniejsze od formalności jest pytanie, co dostaniesz. KNF podaje przykład: przy 5% trwałego uszczerbku wypłata wynosi 500 zł, gdy suma ubezpieczenia to 10 000 zł, a przy sumie 20 000 zł jest to 1000 zł. Wypłata zależy od procentu uszczerbku i od sumy, a nie od tego, że dziecko miało gips. To warto porównać z polisą rodzinną, zanim podpiszesz kartkę z tornistra. Szerzej piszę o tym w tekście NNW szkolne: czy wystarczy.

Mit 5: z EKUZ wyjadę w świat i wszystko jest załatwione

Nawet tam, gdzie karta obowiązuje, daje dostęp do leczenia koniecznego i nieplanowanego w placówkach publicznych, na zasadach danego kraju. Nie pokrywa leczenia prywatnego i nie obejmuje transportu medycznego do Polski, a ten NFZ może sfinansować wyjątkowo, po wniosku i zgodzie oddziału. Ratownictwo górskie bywa płatne, na przykład w Austrii. Co z tego wynika przy wyborze polisy turystycznej, opisuję w tekście EKUZ czy polisa turystyczna.

Co z tego wynika

Żaden z tych mitów nie jest głupi. Każdy opiera się na czymś, co wygląda logicznie, a rozbija się o szczegół w przepisach. Dlatego nie zaczynam rozmowy od polisy. Zaczynam od pytania, co masz z ZUS, z pracy i od NFZ, i dopiero wtedy sprawdzam, czego brakuje. Czasem okazuje się, że niczego.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje decyzji ZUS ani porady prawnej. Stawki ZUS według stanu na 30.10.2026. Zakres, limity i wyłączenia umów NN określa OWU.